Zapalenie zatok należy do najczęstszych i najbardziej uciążliwych schorzeń. Objawy zapalenia zatok często mylnie przypisywane przeziębieniu, odsuwają podjęcie leczenia w czasie. W konsekwencji może dojść do niebezpiecznych dla zdrowia powikłań. Aby uniknąć takiej sytuacji, sprawdź czym objawia się zapalenie zatok oraz jakie warianty leczenia zatok oferuje współczesna medycyna.

Przyczyny i objawy zapalenia zatok

W strukturze kostnej czaszki znajdują się otwory wyścielone błoną śluzową i wypełnione powietrzem. To właśnie są zatoki. Kanaliki zlokalizowane są wokół nosa i oczu. Wszystkie posiadają ujście w jamie nosowej. Niektórzy lekarze postrzegają zatoki jako atawizm, zbędną pozostałość po przodkach, która w przyszłości zaniknie. Tymczasem zatoki pełnią wiele istotnych funkcji: nawilżają i ogrzewają wdychane powietrze,  zmniejszają ciężar twarzoczaszki oraz wpływają na barwę głosu. Śluzówka zatok produkuje specjalną wydzielinę, która oczyszcza wdychane powietrze, wiążąc zanieczyszczenia i przesuwając je do jamy nosowej, a stamtąd na zewnątrz.

Gdy pojawia się infekcja, a wraz z nią katar, o zapalenie zatok nietrudno. Opuchnięta błona śluzowa nosa i zatok zaczyna produkować coraz więcej wydzieliny. Światło kanalików zatokowych staje się coraz mniejsze, a nagromadzona wydzielina nie nadąża z wyciekaniem. Zalegające złogi śluzu stanowią znakomitą pożywkę dla drobnoustrojów, które namnażając się, powodują stan zapalny zatok.

Infekcje zatok mogą pojawić się na skutek każdej infekcji górnych dróg oddechowych czy jamy ustnej. Nawet nieznacznie nadpsuty ząb może przyczynić się do zapalenia zatok. Winą za nawracające stany zapalne obarcza się również krzywą przegrodę nosową oraz polipy. Natomiast bezpośrednią przyczyna ognisk zapalnych są wirusy i bakterie.

Drobnoustroje sprawiają, że wydzielina produkowana przez błonę śluzową zatok zamienia się w gęstą ropę. Z czasem pojawia się gorączka i ból głowy, a ropna maź zaczyna spływać po tylnej ściance gardła. Odczuwalny jest ucisk i zwiększony ciężar twarzy. Jeśli stan zapalny będzie postępował, a chory nie podejmie leczenia jest wysoce prawdopodobne, że infekcja rozprzestrzeni się na pozostałe kanaliki zatokowe. Zapalenie zatok zmieni się stopniowo w stan przewlekły. W dalszej perspektywie może dojść do rozszerzenia stanu zapalnego na uszy, gardło a nawet opony rdzeniowo-mózgowe.

Leczenie zapalenia zatok

W przypadku powyższych objawów koniecznie udaj się do laryngologa. Po przeprowadzeniu szczegółowego wywiadu oraz wykonaniu prostych badań lekarz będzie w stanie postawić diagnozę i dobrać terapię. W diagnostyce ogląda się ujście zatok, sprawdza drożność nosa, wygląd błony śluzowej, obecność ewentualnych polipów oraz zniekształceń budowy nosa. Lekarz może zlecić USG zatok, w zaawansowanych przypadkach tomografię komputerową. Zanim podejmie leczenie, może przeprowadzić badanie endoskopowe, czyli wprowadzić przez nos mikronarzędzia i kamerkę, w celu dokonania oglądu zaistniałych zmian.

Udrażnianie zatok może odbywać się poprzez leczenie farmakologiczne, punkcję zatok, balonikowanie zatok czy też zabiegi chirurgiczne zatok. Osuszenie kanałów zatokowych osiąga się za pomocą 14-dniowej terapii farmakologicznej, w czasie której chory zażywa antybiotyk. Leki obkurczają błonę śluzową, łagodzą ból oraz obniżają gorączkę. Nie wolno przerywać rozpoczętej terapii, gdyż wysiłki związane z oczyszczaniem zatok pójdą na marne. Leki wymagają tak długiej aplikacji, gdyż zatoki są miejscami trudnodostępnymi. Jeśli wydzielina jest zbyt gęsta, aby została rozpuszczona przez leki lub jest jej zbyt dużo, konieczna bywa punkcja zatok. Lekarz wprowadza przez nos do zatoki igłę, odciąga nagromadzoną wydzielinę i wpuszcza leki. Zabieg odbywa się w znieczuleniu miejscowym. Pobraną  maź bada się pod kątem obecności bakterii chorobotwórczych, co ułatwia dobór leków. Leczenie operacyjne jest ostatecznym rozwiązaniem. W czasie zabiegu wykonuje się nacięcia na twarzy i usuwa zmienione fragmenty śluzówki. Niestety, nawet taki zabieg może okazać się niewystarczający, aby uniknąć nawrotów choroby. Ostatnimi czasy zyskuje na popularności balonikowanie zatok. Ten bezkrwawy zabieg wykorzystuje jedynie elastyczne przyrządy: endoskop z włóknem światłowodu oraz miniaturowy cewnik z balonikiem. Pacjent pozostaje w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym. Wprowadzony balonik napełnia się powietrzem do czasu odetkania zatoki, a następnie powietrze zostaje spuszczone. Cewnik z balonikiem przesuwany jest stopniowo w głąb zatoki, do czasu odetkania całego przewodu.