W sklepach pojawiają się coraz to nowsze produkty mleczne. Poza mlekiem na półkach widnieje wiele innych produktów mlecznych, takich jak: jogurty, mleko jogurtowe, kefiry, maślanki, mleka zsiadłe. Mleko to produkt najbardziej wszechstronny pod względem wartości odżywczej. Jest to niezbędny składnik codziennej diety człowieka.

Wszystkie rodzaje mleka i produktów mlecznych zawierają te składniki, które zapewniają prawidłowe funkcjonowanie organizmu i zachowanie dobrego stanu zdrowia. Są one konieczne szczególnie w diecie dzieci i młodzieży, ponieważ mają kluczowe znaczenie w ich właściwym rozwoju fizycznym i umysłowym. O różnicach pomiędzy gatunkami mleka decyduje przede wszystkim procent zawartości tłuszczu. Mleko odtłuszczone zawiera tyle samo białka, wapnia i witamin B, co mleko pełne, ale mniej witamin A, D i E rozpuszczalnych w tłuszczach.

Do najbardziej znanych i spotykanych na polskim rynku mlecznych napojów fermentowanych należą: jogurt, kefir, mleko zsiadłe, maślanka, oraz sery. Żywe szczepy kultur bakterii dodawane są w celu przedłużenia ich trwałości, a także dla poprawy ich wartości odżywczej i zdrowotnej.
 

Mleczne produkty fermentowane dzięki zawartych w nich kulturach bakterii (Streptoccocus lactis, Str. cremoris, Str. diacetilactis, Str. thermophilus, Lbc. bulgaricus, Lbc. bifidus i innych) mają zdolność do niszczenia niepożądanej mikroflory gnilnej w jelicie grubym człowieka. Ze względu na tę właściwość produkty te polecane są szczególnie w przypadku biegunek. Należy pamiętać, że regularne spożywanie produktów mlecznych fermentowanych wpływa korzystnie na odporność organizmu na infekcje. Regularne spożywanie tych produktów będzie zapobiegać zmianom chorobowym w jelicie grubym, głównie rozwojowi nowotworów.
 

Jogurty i kefiry charakteryzuje dużo większa przyswajalność głównych składników odżywczych aniżeli w mleku. Regularne picie maślanki wzmacnia układ nerwowy ze względu na zawarte w niej lecytynę i witaminy z grupy B.

Często spożywanym przez nas produktem mlecznym są lody. Są one również źródłem wapnia. Ich 100-gramowa porcja zawiera 150–160 mg wapnia. Jednocześnie zawierają dużą ilość cukru i tłuszczu, nie są więc polecane osobom, które mają kłopot z utrzymaniem prawidłowej wagi ciała. Dlatego przez dietetyków częściej zalecane są lody owocowe, niezawierające dodatku tłuszczu i białka, wyprodukowane z przecierów i soków owocowych.
 

Dla zmniejszenia ryzyka chorób cywilizacyjnych FDA-Food 
and Drug Administration (2001) zaleca spożycie produktów, które spełniają następujące kryteria: jedna porcja produktu powinna zawierać 350 mg potasu, 140 mg sodu, ok. 3 g tłuszczu (w tym < 1 g NKT) oraz 15% energii dostarczonej przez NKT. Te kryteria spełniają mleka o obniżonej zawartości tłuszczu (niskotłuszczowe, beztłuszczowe) oraz mleczne napoje fermentowane (bez dodatków smakowych).
 

Produkty mleczne są źródłem wysokowartościowego białka, wapnia, łatwo przyswajalnego tłuszczu, cukru mlekowego – laktozy oraz witamin rozpuszczalnych w tłuszczach i witamin rozpuszczalnych w wodzie z grupy B, zwłaszcza ryboflawiny. Nie zawierają natomiast praktycznie witaminy C i obejmują jedynie niewielkie ilości żelaza.
 

Pamiętajmy, że wszelkie dodatki smakowe (czekoladowe czy owocowe) będą podnosiły wartość energetyczną produktu, zaś dodatek otrąb, płatków czy muesli wzbogaci posiłek o cenny błonnik pokarmowy. Dlatego sięgając po produkt mleczny z półki, zastanówmy się, jakie ma on spełnić zadanie.